De innerlijke criticus: die stem in je hoofd en hoe je er anders naar kunt luisteren

Wat is de innerlijke criticus?

We kennen allemaal die stemmen in ons hoofd, die van alles willen. Gedachten die sturen, twijfelen, plannen maken of je juist tegenhouden. Maar één stem is vaak opvallend aanwezig: de innerlijke criticus.

De innerlijke criticus kan subtiel zijn, maar ook hard en duidelijk. Het is die stem die zegt dat het beter kan, dat je niet genoeg doet of dat je iets fout hebt aangepakt. Luisteren naar deze stem kan ongemerkt gaan knagen aan je zelfvertrouwen.

En misschien herken je dat wel: dat je ergens enthousiast over bent, maar dat er direct een gedachte volgt die dat enthousiasme kleiner maakt.

Zelfvertrouwen opbouwen gaat niet vanzelf. Het vraagt om bewustzijn, mildheid en concrete stappen. In dit blog neem ik je mee in hoe je anders kunt leren omgaan met je innerlijke criticus.

Erg onaardig … en toch bedoeld als bescherming

De innerlijke criticus kan erg onaardig tegen je zijn. Misschien geloof je al lange tijd wat deze stem tegen je zegt:
“Je bent niet goed genoeg.”
“Je had dit beter moeten doen.”
“Straks zien ze dat je het niet kunt.”

Na verloop van tijd kunnen deze gedachten zo vertrouwd worden dat je ze als waarheid gaat zien.

En toch…

Net zoals angst, is de innerlijke criticus vaak ontstaan als een vorm van bescherming. Deze stem probeert je te behoeden voor afwijzing, fouten of pijn. Door je klein te houden, denkt het je veilig te houden.

Het probleem is alleen dat die bescherming je ook tegenhoudt om te groeien, keuzes te maken en je dromen te volgen.

De innerlijke criticus geeft net zo lang negatieve feedback totdat je stopt met wat je eigenlijk wilt. Niet omdat het tegen je is, maar omdat het denkt dat dat veiliger is.

Hoe herken je jouw innerlijke criticus?

De innerlijke criticus heeft niet altijd dezelfde vorm. Soms is het een duidelijke, harde stem. Soms juist een zachte, bijna onopvallende twijfel.

Het kan helpen om nieuwsgierig te worden naar hoe jouw innerlijke criticus klinkt:

• Is het een strenge, oordelende stem?
• Of juist een rustige stem met kleine opmerkingen?
• Spreekt het in korte zinnen of in uitgebreide verhalen?

Door dit te onderzoeken ontstaat er ruimte. Je hoeft de stem niet meteen te veranderen,  alleen al herkennen hoe het werkt maakt een verschil.

Dit sluit ook mooi aan bij het werken met andere innerlijke delen, zoals je innerlijk kind, dat vaak op een vergelijkbare manier gehoord wil worden.

Zelfvertrouwen opbouwen op twee manieren

1. Bewust trots zijn

Een eenvoudige maar krachtige oefening is om elke ochtend en avond iets op te schrijven waar je trots op bent.

Dat kan iets groots zijn, maar juist ook iets kleins:

• iets afmaken
• je gevoel uitspreken
• ergens doorheen gaan
• dicht bij jezelf blijven

Door dit regelmatig te doen, train je als het ware een andere stem in jezelf.

Je laat jezelf en je innerlijke criticus zien dat er ook een ander perspectief bestaat.

Onderzoek naar positieve psychologie laat zien dat het bewust richten van je aandacht op wat goed gaat helpt om je zelfbeeld te versterken en negatieve denkpatronen te doorbreken. En misschien merk je na een tijdje dat die kritische stem iets zachter wordt.

2. Je innerlijke criticus leren kennen via SoulCollage®

Een andere manier om met je innerlijke criticus te werken is door deze zichtbaar te maken. Wanneer je een SoulCollage® kaart maakt van dit deel van jezelf gebeurt er iets interessants.

Je gaat op zoek naar een beeld dat deze energie vertegenwoordigt. Vaak kom je vanzelf een afbeelding tegen die precies raakt wat je voelt, zonder dat je dat vooraf had bedacht. Door vervolgens met deze kaart te werken via het “Ik ben degene die…”-proces, ontstaat er afstand én inzicht.

Je kijkt niet meer alleen vanuit de criticus, maar ook naar de criticus. Dit wordt ook wel een helicopterview genoemd: je ziet het patroon, zonder er volledig in te zitten.

Wil je dit proces verder verdiepen, dan kun je ook kijken hoe een SoulCollage® reading je helpt om meerdere kaarten samen te laten spreken.

Licht werpen op de schaduw

Wat vaak verrassend is, is dat de innerlijke criticus niet alleen negatieve kanten heeft. Wanneer je dit deel beter leert kennen ontdek je vaak dat het ook kwaliteiten heeft:

• het wil je helpen verbeteren
• het wil dat je zorgvuldig bent
• het wil dat je groeit

Alleen de manier waarop het dat doet is soms te streng of niet helpend. Door met dit deel te werken kun je het als het ware begeleiden naar een meer ondersteunende rol.

In plaats van:
“Je doet het niet goed”

kan het veranderen in:
“Hoe kun je dit op een manier doen die beter voelt voor jou?”

Een andere relatie met jezelf

Werken met je innerlijke criticus betekent niet dat je deze stem moet wegduwen. Het betekent dat je een andere relatie opbouwt. Je gaat van:

• geloven wat de stem zegt
  naar
• luisteren naar wat erachter zit

Dat vraagt oefening. En mildheid. Maar stap voor stap ontstaat er meer ruimte. En daarmee groeit ook je zelfvertrouwen. Niet omdat de criticus weg is, maar omdat jij sterker staat tegenover wat er in je gebeurt.

Je kunt je inzichten verder verdiepen door ze op te schrijven, bijvoorbeeld via intuïtief journaling met je SoulCollage® kaarten

Werken met kaarten als volgende stap

Meer met je SoulCollage kaarten aan de slag? In de SoulCollage® Studio krijg je de ruimte om maandelijks kaarten te maken en ermee te werken, zodat je stap voor stap meer inzicht en balans kunt ontwikkelen.